Co FDM robi dobrze, a gdzie lepsza jest żywica
Według przeglądu 3DSourced drukarki żywiczne lepiej nadają się do małych figurek, bo dają wyższy detal i gładszą powierzchnię. Ten sam przegląd wskazuje FDM jako dobry wybór do terenu, tła, wież, mostów i większych akcesoriów. W praktyce granica przebiega według wielkości obiektu i tego, jak blisko się go ogląda. Żywica ma też swoje koszty: według tego samego źródła płynna żywica jest toksyczna, wymaga rękawic i ochrony oczu, wydruki trzeba myć w alkoholu izopropylowym i doświetlać UV, a materiał jest droższy w przeliczeniu na model.
| Projekt | FDM | Żywica |
|---|---|---|
| Hełm, maska, element zbroi do kostiumu | Bardzo dobry wybór: duży rozmiar, wytrzymałość, niska waga | Ograniczona wielkością stołu i kruchością |
| Rekwizyt: miecz, blaster, laska | Dobry, po podziale na części i wzmocnieniu | Rzadko, zwykle tylko drobne ozdoby |
| Teren i budynki do gier bitewnych | Bardzo dobry: duże, proste formy | Możliwy, ale drożej przy dużych powierzchniach |
| Model w skali, części modelarskie | Dobry przy większych skalach i prostych kształtach | Lepszy przy drobnych częściach |
| Figurka 28–32 mm z detalem twarzy | Słaby: możliwy przy drobnej dyszy i niskiej warstwie, ale z widocznymi warstwami i mniejszym detalem | Najlepszy wybór |
Szczegółowe porównanie technologii opisuje artykuł FDM czy SLA. Fabrix3D drukuje w FDM, dlatego w dalszej części skupiamy się na projektach, w których filament ma przewagę.
Skala, wysokość warstwy i dysza
W grach bitewnych popularna jest skala 28 mm, odpowiadająca według Wikipedii mniej więcej proporcjom 1:64–1:62, a w figurkach kolekcjonerskich 54 mm, czyli około 1:35–1:32. Rozmiar podaje się zwykle od stóp do wybranego punktu odniesienia, często do oczu, a producenci nie są w tym zgodni. Im większa skala, tym lepiej sprawdza się FDM, bo detal jest większy niż średnica ścieżki filamentu.
3DSourced podaje typową wysokość warstwy w FDM od 50 do 400 mikrometrów, a w drukarkach żywicznych od 10 mikrometrów. W FDM detal poprawia niższa warstwa i mniejsza dysza, ale obie zmiany wydłużają druk (w wycenie Fabrix3D wysokość warstwy wybierasz od 0,12 do 0,40 mm), a przy dużym hełmie różnica idzie w godziny. Dlatego rekwizyty o gładkich, dużych powierzchniach drukuje się zwykle w standardowej warstwie i wygładza po druku, a niższą warstwę rezerwuje się dla elementów z drobnym reliefem. Kompromisy opisuje poradnik o wysokości warstwy w druku 3D.
Podział dużych rekwizytów i łączenie części
Hełm, napierśnik czy długi miecz rzadko mieszczą się na stole drukarki w całości. Nawet jeśli się mieszczą, podział często daje lepszy efekt: każda część może leżeć w orientacji z najmniejszą liczbą podpór, a linie warstw idą wzdłuż obciążenia. Długie elementy, jak ostrza czy drzewce, warto wzmocnić prętem lub rurką wklejaną w kanał zaprojektowany w modelu.
- Linię cięcia prowadź po naturalnych krawędziach kostiumu, przetłoczeniach i liniach podziału płyt zbroi, żeby szew był mniej widoczny.
- Dodaj kołki ustalające lub zamki, które pozwalają złożyć części tylko w jednym położeniu.
- Zostaw powierzchnię klejenia płaską i dostatecznie dużą, żeby klej miał na czym trzymać, a szew dało się potem zaszpachlować.
Metody cięcia modelu i rodzaje złączy opisuje poradnik o dzieleniu dużych modeli do druku 3D.
Wykończenie: szlifowanie, szpachlowanie, malowanie
Surowy wydruk FDM ma widoczne linie warstw, które pod farbą metaliczną lub błyszczącą stają się jeszcze wyraźniejsze. Standardowa droga to szlifowanie od grubszej do drobniejszej gradacji, wypełnienie szwów i ubytków szpachlą, podkład wypełniający, ponowne szlifowanie i dopiero potem malowanie. Przy rekwizytach z efektem zużycia czy bitewnych śladach część linii warstw da się ukryć pod patyną.
Kolejność kroków, gradacje papieru i dobór podkładu opisuje poradnik o szlifowaniu i malowaniu wydruków 3D. Jeśli rekwizyt ma pozostać w kolorze filamentu, wybierz kolor najbliższy docelowemu, a drobne ozdoby wydrukuj osobno w innym kolorze i przyklej.
Teren do gier i modele w skali
Budynki, ruiny, mury, skały i mosty do gier bitewnych to obszar, w którym FDM jest szczególnie praktyczny. Takie elementy są duże, mają proste płaszczyzny i faktury, które dobrze maskują linie warstw, a materiał na nie jest tańszy niż żywica. Według Wikipedii plansze do gier często skaluje się tak, że jeden cal odpowiada pięciu stopom, więc teren musi zgadzać się ze skalą figurek, a nie tylko dobrze wyglądać.
Przy zamawianiu terenu pod konkretny system gry sprawdź skalę modelu przed drukiem. Wikipedia zwraca uwagę, że rzeczywista wielkość figurek różnych producentów w tej samej nominalnej skali potrafi różnić się nawet o 30%, a figurki w tak zwanej skali heroicznej mają celowo przesadzone proporcje głów, dłoni i broni. Drzwi czy schody wydrukowane ściśle w skali mogą wtedy wyglądać na zbyt ciasne.
W modelach w skali, na przykład budynkach do makiet kolejowych czy częściach do modeli pojazdów, liczy się minimalna grubość ścianek i detali. Elementy cieńsze niż kilka szerokości ścieżki filamentu wychodzą nierówno albo wcale, dlatego przy małych skalach drobne części, takie jak poręcze czy anteny, lepiej wykonać z drutu lub kupić gotowe, a wydrukować bryłę. Makiety i modele budynków opisuje osobny poradnik Makiety architektoniczne z druku 3D.
Materiały: PLA, PETG, ASA i TPU
- PLA: najlepszy wybór do figurek statycznych, makiet, terenu i eksponatów do malowania. Dobrze oddaje detal i łatwo się szlifuje. Ma jednak niską odporność cieplną: według Wikipedii jego temperatura zeszklenia to 60–65 °C, więc rekwizyt zostawiony w nagrzanym samochodzie może się odkształcić.
- PETG: mniej kruchy niż PLA, lepiej znosi uderzenia i ciepło. Dobry do elementów noszonych, które będą się zginać, upadać i podróżować na konwent.
- ASA: do rekwizytów używanych na zewnątrz i w słońcu, na przykład w plenerowych sesjach i rekonstrukcjach.
- TPU: elastyczny filament do pasków, uszczelek, elastycznych elementów kostiumu i części, które mają się odkształcać bez pękania. W Fabrix3D TPU drukuje się w jednym wybranym kolorze, bez druku wielokolorowego.
Wagę rekwizytu najłatwiej obniżyć przez rodzaj wypełnienia. Hełm czy element zbroi, który ma być lekki, a nie przenosić obciążeń, zwykle wystarczy wydrukować z wypełnieniem lekkim. Miejsca, które przenoszą obciążenie, na przykład mocowania pasków, lepiej wzmocnić w samym modelu: grubszą ścianką, żebrem albo wklejaną wkładką.
Skąd brać modele, licencje i bezpieczeństwo na konwentach
Modele postaci i rekwizytów z gier oraz filmów są szeroko dostępne w bibliotekach online, ale ich licencje bywają różne. Część autorów zezwala tylko na użytek prywatny, a postacie, logotypy i nazwy z gier i filmów chronią dodatkowo prawa do znaków towarowych i prawa autorskie właściciela marki. Wydruk na własny kostium to co innego niż sprzedaż wielu kopii. Zasady opisuje poradnik o licencjach modeli 3D i prawie autorskim.
Na konwentach obowiązują regulaminy dotyczące rekwizytów. Wikipedia odnotowuje, że konwenty mają ścisłe zasady dotyczące broni w kostiumach, a już w 1962 roku, na 20. Worldconie, po pokazie rekwizytu strzelającego prawdziwym płomieniem zakazano ognia w kostiumach. Przed wyjazdem sprawdź regulamin konkretnego wydarzenia: dopuszczalną długość i materiał broni, zasady dotyczące replik przypominających prawdziwą broń oraz ostre krawędzie. Wydrukowany rekwizyt nie powinien mieć ostrych szpiców ani krawędzi, które mogą zranić innych w tłumie.
Przykłady wydruków znajdziesz w zakładce realizacje, a gotowy plik wycenisz od razu w wycenie online.