Napis wypukły czy wklęsły
Napis wypukły wystaje ponad powierzchnię, wklęsły jest w nią wycięty. Oba warianty drukują się w tym samym materiale i kolorze co reszta części, więc czytelność zależy od cienia, jaki rzucają krawędzie liter. Wypukłe litery zwykle łatwiej zobaczyć z daleka. Wklęsłe zużywają mniej materiału i są odporniejsze na otarcia, bo nie wystają ponad powierzchnię, o którą coś może zahaczyć.
Wytyczne projektowe dla przemysłowego druku FDM wprost preferują detale wklęsłe nad wypukłymi. Powód jest technologiczny: wypukła litera na ścianie pionowej jest małym nawisem, a jej górne krawędzie drukują się bez oparcia. Jedno z opracowań reguł projektowych dla FFF ogranicza dlatego wysokość wypukłego detalu na ścianie pionowej do około dwóch szerokości ścieżki, bo większy zaczyna opadać. Na górnej, poziomej powierzchni ten problem znika: wypukłą literę drukarka buduje warstwa po warstwie jak małą ściankę.
- Ściana pionowa: wybierz napis wklęsły, krawędzie liter będą ostrzejsze, a nawisy minimalne.
- Górna powierzchnia: wybierz napis wypukły, jest czytelny i nie wymaga podpór.
- Spód części leżący na stole: tylko napis wklęsły, bo wypukły musiałby wisieć w powietrzu albo powstać na podporach.
- Powierzchnia narażona na tarcie lub częste czyszczenie: napis wklęsły przetrwa dłużej.
Wysokość liter, grubość kreski i głębokość
Najważniejszym wymiarem nie jest wysokość litery, tylko grubość jej kreski. Dysza 0,4 mm układa ścieżkę o szerokości nieco większej niż jej średnica, a kreska złożona z jednej ścieżki bywa przerwana lub w ogóle pominięta przez slicer. Reguły projektowe dla FFF podają jako minimum około 0,9 mm, czyli dwie szerokości ścieżki, dla kreski wypukłej i około 0,5 mm dla rowka wklęsłego. Szersza dysza wymaga proporcjonalnie grubszej kreski, co opisujemy w artykule o średnicy dyszy.
Wysokość liter wynika z grubości kreski. Jeden z poradników projektowych podaje jako bezpieczne minimum rozmiar czcionki 14. Jeśli przyjąć punkty typograficzne, to około 5 mm wysokości kroju. Użytkownicy forum producenta drukarek opisują 4 mm jako absolutne minimum osiągalne tylko z kontrastowym kolorem, a jako rozmiar, przy którym nie trzeba niczego specjalnie dopasowywać, wskazują około 10 mm. Traktuj te liczby orientacyjnie. Wynika z nich, że przy dyszy 0,4 mm rozsądną dolną granicą dla krótkiego, pogrubionego napisu jest około 5–6 mm, a dla napisu jednobarwnego na ścianie bocznej lepiej zaplanować więcej.
| Parametr | Orientacyjna wartość przy dyszy 0,4 mm | Uwagi |
|---|---|---|
| Grubość kreski wypukłej | około 0,9 mm i więcej | co najmniej dwie szerokości ścieżki |
| Szerokość rowka wklęsłego | około 0,5 mm i więcej | węższy rowek zarasta materiałem |
| Wysokość liter | około 5–6 mm i więcej | jednobarwny napis boczny zwykle większy |
| Wysokość napisu wypukłego | około 0,4–1 mm | na ścianie pionowej raczej dolna część zakresu |
| Głębokość napisu wklęsłego | około 0,5–1 mm | w cienkiej ściance nie głębiej, niż pozwala jej grubość |
Minimalne wysokości podawane w poradnikach to około 0,3 mm dla napisu wypukłego i 0,5 mm dla wklęsłego w FDM. To granica wykonalności, a nie zalecenie: przy wysokości warstwy 0,2 mm napis wypukły o wysokości 0,3 mm składa się z jednej lub dwóch warstw i ginie w świetle. Dlatego proponujemy zakres około 0,4–1 mm, z głębszym wariantem dla dużych liter.
Krój pisma i logo
Wybieraj kroje bezszeryfowe, pogrubione, o równej grubości kreski. Szeryfy, cienkie łączenia i ozdobniki są mniejsze niż ścieżka z dyszy, więc znikają albo zlewają się z literą. Użytkownicy forum, którzy testowali drobny tekst, wskazują pogrubione kroje typu „Black” i zauważają, że wielkie litery są czytelniejsze od małych, bo mają prostsze kształty i mniej zamkniętych otworów.
- Zwiększ odstępy między literami. Sąsiednie kreski, które w modelu dzieli ułamek milimetra, na wydruku często się sklejają.
- Unikaj bardzo małych zamkniętych otworów w literach, takich jak środek „e” czy „a” w drobnym rozmiarze.
- Logo uprość do wersji jednobarwnej bez gradientów i cienkich linii. Detale cieńsze niż kreska napisu nie wyjdą.
- Zamień tekst na geometrię w modelu CAD, zamiast polegać na tym, że odbiorca pliku ma ten sam font.
Góra, boki i spód: gdzie umieścić napis
Ta sama litera wygląda inaczej w zależności od tego, na której powierzchni leży. Na górnej powierzchni napis wypukły powstaje z pełnych ścieżek ułożonych w płaszczyźnie warstwy, więc jego obrys jest najostrzejszy. Gładkie tło wokół niego daje prasowanie (ironing), czyli dodatkowy przejazd dyszy po ostatniej warstwie. Dokumentacja slicera wymienia tabliczki, logo i plakietki jako typowe zastosowania tej funkcji, ale ostrzega, że wydłuża ona druk, a krawędzie mogą wyjść lekko rozmyte.
Na ścianie bocznej napis jest przecinany liniami warstw. Pionowe kreski liter są wtedy gładkie, a poziome i ukośne składają się ze schodków o wysokości warstwy. Niższa warstwa poprawia wygląd, co opisuje artykuł o wysokości warstwy. Jeden z testujących zauważył, że tekst drukowany pionowo dawał u niego nieco lepszą rozdzielczość, więc warto porównać oba warianty na próbce.
Na spodzie części, który leży na stole, wklęsły napis odwzorowuje się dobrze, ale trzeba pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, napis na spodzie ogląda się od dołu, więc w podglądzie od góry jest lustrzanym odbiciem. Sprawdź go w widoku od spodu, zanim wyślesz plik. Po drugie, pierwsza warstwa jest dociśnięta do stołu i lekko się rozlewa. To zjawisko, nazywane stopą słonia, zawęża wklęsłe rowki pierwszej warstwy, dlatego drobny napis na spodzie potrzebuje szerszych kresek niż na górze. Wpływ ułożenia na wygląd opisujemy szerzej w artykule o orientacji wydruku na stole.
Kontrastowy kolor: zmiana filamentu na warstwie
Najprostszy sposób na wyraźne oznaczenie to inny kolor liter. W druku FDM najczęściej robi się to zmianą filamentu na wybranej warstwie: slicer wstawia polecenie wstrzymania, drukarka zatrzymuje się, operator zakłada inny filament i druk jest kontynuowany. Dokumentacja slicera opisuje to jako sposób na proste modele wielokolorowe. Ograniczenie wynika z zasady działania: od wybranej warstwy zmienia się kolor całego przekroju, więc metoda pasuje do napisu wypukłego na górnej powierzchni, a nie do napisu na ścianie bocznej.
Napis na ścianie bocznej lub logo w kilku kolorach wymaga druku wielomateriałowego, w którym drukarka przełącza filament w obrębie warstwy. Różnice między tymi metodami omawia artykuł o druku wielokolorowym i wielomateriałowym. W Fabrix3D każdy model z automatycznej wyceny drukujemy w jednym wybranym kolorze. Wydruk wielokolorowy w jednym przebiegu wyceniamy indywidualnie po kontakcie (ta opcja nie obejmuje TPU), bo jego czas i zużycie materiału zależą od liczby zmian koloru, a automatyczna wycena tego nie uwzględnia.
Numery wersji i oznaczenia części w przyrządach
Napisy na wydrukach to nie tylko logo. W przyrządach, szablonach i uchwytach warsztatowych oznaczenie często jest ważniejsze od wyglądu: numer wersji pozwala odróżnić poprawioną sztukę od starej, a symbol części mówi, do którego stanowiska należy. Takie oznaczenia opisujemy też w artykule o przyrządach i uchwytach produkcyjnych z druku 3D.
- Umieść numer wersji w stałym miejscu, na przykład na górnej powierzchni przy krawędzi, w stałym rozmiarze i kroju. Slicery pozwalają zapisać styl napisu jako ustawienie i używać go we wszystkich wersjach.
- Oznaczenia kierunku, takie jak strzałka czy symbole „L” i „P”, rób większe niż numer, bo odczytuje się je w trakcie pracy, często z odległości.
- Nie stawiaj napisu na powierzchni bazującej, przylgowej ani w miejscu styku z detalem, bo wypukłe litery zmienią wymiar, a wklęsłe zbiorą zanieczyszczenia.
- Przy krótkich seriach zmieniaj numer wersji w modelu przed każdym zamówieniem, a nie po wydruku. Wtedy plik i część zawsze sobie odpowiadają.
Cudze logo i znaki towarowe
Logo firmy, nazwa produktu czy charakterystyczny symbol są zwykle chronione jako znak towarowy lub utwór. Prawo ochronne na znak towarowy daje uprawnionemu wyłączność używania go w obrocie, dlatego drukowanie cudzego logo na częściach przeznaczonych do sprzedaży lub do celów firmowych wymaga zgody właściciela. Własne logo, nazwę firmy i oznaczenia wewnętrzne możesz umieszczać bez takich ograniczeń. Zamawiając wydruk z cudzym znakiem, upewnij się, że masz do tego prawo.
Gotowy model z napisem prześlij do wyceny online. W podglądzie sprawdzisz, czy napis jest po właściwej stronie i czy nie trafił na powierzchnię wymagającą podpór. Prośby dotyczące oznaczeń, na przykład o konkretne ułożenie części, wpisz w uwagach technicznych do modelu.